Zaloguj
Reklama

Zaburzenia oddychania podczas snu

Autorzy: mgr Katarzyna Młynek
Zaburzenia oddychania podczas snu
Fot. Panthermedia
(0)

Zaburzenia oddychania podczas snu są niebezpiecznym stanem mogącym doprowadzić do przewlekłego niedotlenienia organizmu. Do głównych objawów zalicza się chrapanie oraz obecność bezdechów sennych. Niezwykle istotna jest pogłębiona diagnostyka oraz wywiad przeprowadzony z pacjentem oraz z jego najbliższymi. Ponadto, ważne są badania przedmiotowe, takie jak badanie laryngologiczne, w celu określenia miejsca, w którym dochodzi do niedrożności dróg oddechowych. Leczenie opierać się może na metodach zachowawczych, co jest dość uciążliwe dla pacjenta lub na metodach chirurgicznych.

Reklama

Zaburzenia oddychania podczas snu (ZOPS) są jednostką chorobową, która dotyka około 1% populacji, jednak rozpowszechnianie się jej ma znaczną tendencję wzrostową.
ZOPS stanowią duży problem z punktu widzenia klinicznego, gdyż są one przyczyną ciężkiego niedotlenienia organizmu o charakterze przewlekłym. Pomimo tego, że występowanie ZOPS nie jest rzadkością, ze szczególnym uwzględnieniem krajów rozwijających się, zarówno symptomy jak i przyczyny występowania oraz podłoże, nie są do końca poznane.

Charakterystyczne cechy ZOPS

Najczęstszym objawem, jak również najszybciej i najczęściej zauważanym, w szczególności przez osoby z bliskiego otoczenia, jest chrapanie. Objawem towarzyszącym, który jest bardzo niebezpieczny z punktu widzenia niedotlenienia organizmu, są bezdechy. Aby zdiagnozować bezdech senny muszą być spełnione określone kryteria danego stanu.
Z diagnostycznego punktu widzenia, bezdechy są stanem, w którym występuje brak przepływu powierza przez drogi oddechowe, i trwa on nie krócej niż 10 sekund. Co więcej, podczas bezdechu odnotowuje się spadek wysycenia tlenem krwi tętniczej o około 4%. Epizod taki musi zdarzyć się co najmniej pięciokrotnie w ciągu godziny a czas trwania badania, nie krócej niż 6 godzin.

W procesie diagnostyki bardzo duże znaczenie ma pogłębiony wywiad, nie tylko z pacjentem, ale również z jego bliskimi. Warto zauważyć, że oprócz nocnych objawów, takich jak bezdechy, głośne i uciążliwe chrapanie, częste wybudzanie się, zwiększona aktywność, zwiększona liczba nocnych wizyt w toalecie, nadmierne pocenie się, uczucie duszności lub braku powietrza oraz bóle w klatce piersiowej, można również zauważyć objawy dzienne, będące efektem objawów nocnych. Do objawów dziennych zalicza się poranne zmęczenie zamiast poczucia wypoczęcia, bóle głowy, senność i spadek aktywności w ciągu dnia, uczucie znużenia i apatii, zaburzenia sprawności seksualnej, spadek sprawności intelektualnej oraz pogorszenie się pamięci, jak również problemy z koncentracją czy nadmierna drażliwość.

Rodzaje ZOPS

Kiedy podczas snu dochodzi do sytuacji, kiedy przez drogi oddechowe nie przepływa powietrze, a bezpośrednią przyczyną tego jest brak lub upośledzenie napędu oddechowego, mówimy wówczas o centralnych zaburzeniach oddychania podczas snu. Jest to sytuacja, w której mięśnie przepony oraz klatki piersiowej nie poruszają się i pozostają w bezruchu na czas bezdechu sennego.

Kiedy praca mięśni jest zachowana a napęd układu oddechowego sprawny, a mimo to w drogach oddechowych nie ma przepływu powietrza, przyczyną tego może być niedrożność bądź też zamknięcie dróg oddechowych. Mowa wówczas o obwodowych zaburzeniach oddychania podczas snu. Podczas trwania takiego stanu można zauważyć u pacjenta paradoksalne ruchy mięśni zarówno przepony jak i klatki piersiowej.

Innym rodzajem zaburzeń są zaburzenia mieszane, kiedy w danym przypadku spotykamy się zarówno z centralnym rodzajem zaburzeń jak i z obwodowym.

Społeczeństwo z ZOPS

Znacznie częściej występującym rodzajem zaburzeń są zaburzenia centralne z przewagą występowania u płci męskiej. Mniejsza liczba kobiet zapadająca na ZOPS, związana jest najprawdopodobniej z wpływem hormonów płciowych na zachowanie prawidłowości w funkcjonowaniu układu oddechowego.

Statystycznie ocenia się, że około 100 000 osób w Polsce, wymaga diagnostyki i leczenia w kierunku ZOPS. Przyspieszenie procesów starzenia w 4 i 5 dekadzie życia, spadek sprawności oraz pojawienie schorzeń przewlekłych, powoduje że jest to okres, w którym najczęściej obserwuje się zapadalność na ZOPS.


fot. shutterstock

Skala senności Epworth

Bardzo przydatnym narzędziem diagnostycznym, używanym przez specjalistów podczas wywiadu z pacjentem, jest skala senności Epworth. Zawiera ona 8 pytań skupiających się na tematyce zasypiania w różnych sytuacjach życiowych takich jak: oglądanie TV, czytanie czy prowadzenie samochodu. Zadaniem pacjenta jest określenie w skali od 0 do 3, prawdopodobieństwo zaśnięcia w danej sytuacji. Uzyskane w ten sposób wyniki pokazują, z jakim typem senności boryka się pacjent.

Badanie przedmiotowe

Niezwykle istotne w diagnostyce ZOPS jest badanie laryngologiczne w celu ustalenia miejsca zwężenia bądź niedrożności układu oddechowego. Przyczyn można upatrywać w deformacjach nosa, wąskich nozdrzach, polipach w nosie, przewlekłych alergiach czy nieżytach nosa. W odniesieniu do jamy ustnej i gardła, przyczyną niedrożności może być przerost migdałków podniebiennych, przerost języka lub innych tkanek miękkich, nieprawidłowości w budowie żuchwy, podniebienie miękkie czy przerost migdałka gardłowego.
Obszar krtani również może generować problemy z drożnością układu oddechowego, kiedy mamy do czynienia z nieprawidłowościami w budowie nagłośni czy przerostem fałdów głosowych. Niedrożność dróg oddechowych może być również spowodowana nadmiarem tkanki tłuszczowej w okolicach szyi, co spotykane jest zazwyczaj u osób borykających z problemem nadmiernej wagi i otyłości.

Dodatkowe badania

W celu potwierdzenia niedrożności dróg oddechowych, pacjent może zostać skierowany na badania dodatkowe. Do badań takich należy tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, radiografia czynnościowa, badanie endoskopowe górnych dróg oddechowych czy rynomanometria. Do badań rejestrujących funkcjonowanie układu oddechowego podczas snu oraz wszelkie nieprawidłowości w nim występujących zalicza się badanie polisomnograficzne, które dodatkowo rejestruje bezdechy oraz ich następstwa. Polisomnografia oceniająca pozwala na określenie struktury snu jak również czynności oddechowych, gdyż podczas badania rejestrowane są odruchy oddechowe oraz wysycenie krwi tętniczej tlenem.

Jak leczyć ZOPS?

Podejście do terapii pacjenta zależy zawsze od jego aktualnego stanu oraz stopnia rozwoju zaburzeń. Istnieją dwie drogi leczenia, gdzie jedna z nich opiera się na metodach zachowawczych w postaci zastosowania aparatury, która podczas snu podaje do dróg oddechowych strumień powietrza, co jest dość uciążliwe dla samego pacjenta a ponadto, jest to jedynie leczenie objawowe. Drugą drogą terapii jaka może zostać podjęta, jest leczenie chirurgiczne, które polega na przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego, mającego na celu usunięcie, wyeliminowanie nieprawidłowości, których skutkiem jest niedrożność dróg oddechowych i zaburzenia oddychania podczas snu. Do zabiegów chirurgicznych tego typu zalicza się plastykę podniebienia miękkiego, plastykę przegrody nosowej, tonsillektomię, adenotomię, zmniejszenie języka czy też zabiegi zmieniające położenie poszczególnych elementów kostnych twarzoczaszki.

Profilaktyka

W kontekście ZOPS bardzo istotnym elementem jest profilaktyka, która odnosi się do zmniejszenia masy ciała, unikania spożywania alkoholu, zażywania leków nasennych czy uspokajających, rzucenia palenia jak również do pozycji ułożeniowej podczas snu (zaleca się by układać się na boku, nie na wznak).

Powikłania bezdechu

Bezdech senny jest stanem niezwykle groźnym. Może on powodować wiele następstw zdrowotnych takich jak nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca oraz zaburzenia rytmu pracy mięśnia sercowego co może doprowadzić do udaru mózgu. Bezdech może powodować również nadciśnienie płucne, być przyczyną zasypiania czy nadmiernej senności, co doprowadzać może do wypadków i nagłych, przedwczesnych zgonów. [1]

Piśmiennictwo

Źródło tekstu:

  • [1] „Zaburzenia oddychania podczas snu u dorosłych” Zalecenia diagnostyczno- terapeutyczne w zakresie laryngologii [w:] POSTĘPY W CHIRURGII GŁOWY I SZYI 1/2008

Kategorie ICD:


Reklama
(0)
Komentarze